Chuyện kể rằng, một vị Trạng nước Nam, thay mặt triều đình sang sứ Trung Hoa. Sau những thử thách, ứng đáp trôi chảy đã khiến vua Trung Hoa mở yến đãi sứ Việt, có các đại thần Trung Hoa tham dự. Nhà vua có treo một bức tranh lụa vẽ một con chim phượng hoàng giữa bầy chim sẻ 100 con bên khóm cây. Gió thổi làm bức tranh lung lay tưởng như lũ chim và phượng hoàng sắp bay đi thật. Sứ giả Việt có thể do hơi say nên vội đứng dậy thò tay giữ lại, té ra chỉ là chim vẽ trên tranh. Cả bàn tiệc cười ầm lên vì sự việc này. Nhà vua Trung Hoa nhân thế bắt quan sứ làm bài thơ vịnh bức tranh trên. Sứ giả nhanh trí đi bảy bước làm xong bài thơ: "Nhất ô bách thước" dịch là "Phượng hoàng và 100 chim sẻ" ( Chữ "ô" người xưa dịch là "phượng hoàng" thì không rõ có đúng không)
Nhất chích, nhất chích hựu nhất chích
Tam tứ, ngũ lục, thất bát chích
Phượng hoàng hà thiểu, điểu hà đa
Thực tận nhân gian thiên vạn thạch.
Dịch nghĩa:
Một con, một con, lại một con
Ba bốn, năm sáu, bảy tám con
Phượng hoàng sao ít, sẻ sao nhiều
Ăn của nhân gian nghìn vạn hộc.
Nếu giải theo toán học thì bài thơ sẽ như sau:
1+1+1=3
(3x4)+(5x6)+(7x8)=98
3+98=101
Cái hay của bài vịnh là đã chỉ ra có 101 con chim, một trăm chim sẻ với một phượng hoàng. Nhà vua và triều đình Trung Hoa rất khâm phục tài của sứ thần Việt.
(Theo Nguyễn Trọng Báu - ... giai thoại chữ và nghĩa)
Không có nhận xét nào :